Koka-kola
Koka-kola (engl. Coca-Cola), bezalkoholno je gazirano piće koje proizvodi istoimena američka multinacionalna kompanija sa sedištem u Atlanti, gradu u kojem je Džon Stit Pemberton dana 8. maja 1886. godine prodao prvu preteču ovog pića, spravljenu od sirupa i gazirane vode.
Koka-kola | |
---|---|
![]() logo Koka-kole | |
Tip | Kola |
Proizvođač | Koka-kola kompanija |
Datum osnivanja | 8. maj 1886. |
Država | ![]() |
Sedište | Atlanta, ![]() |
Boja | Caramel E-150d |
Varijante |
|
Veb-sajt | www |
![](http://up.wiki.x.io/wikipedia/commons/thumb/8/81/Coca-Cola_Glas_mit_Eis.jpg/220px-Coca-Cola_Glas_mit_Eis.jpg)
![](http://up.wiki.x.io/wikipedia/commons/thumb/a/af/Commercial._At_the_Coca_Cola_Plant_BAnQ_P48S1P06539.jpg/220px-Commercial._At_the_Coca_Cola_Plant_BAnQ_P48S1P06539.jpg)
To je u isto vreme i jedan od razloga što je Atlanta dobila organizaciju Olimpijskih igara 1996. godine, na stogodišnjicu moderne istorije ovih igara, a istovremeno i stogodišnjicu Koka-kole. Danas je Koka-kola nakon više od sto godina postojanja jedan od najpoznatijih svetskih brendova.
Istorija
urediDžon Pemberton apotekar iz Atlante je 1885. godine osmislio tonik, frenč vajn kola (engl. French Wine Cola), piće slično današnjoj koka-koli. Kasnije je iz njega izbacio alkohol i dodao druge biljne esencije za piće kojim je lečio glavobolju. Frenk Robinson je piću dao ime Koka-kola misleći da će dva početna slova k biti laka za pamćenje i dobro izgledati kao reklama. Pemberton je 8. maja 1886. prodao prvu čašu Koka-kole u svojoj apoteci u Atlanti za pet centi.[1]Tokom prve godine prodao je samo dvadeset pet galona sirupa. Potrošivši više novca na reklami nego što je zaradio od prodaje, odlučuje da pronađe partnera kako mu posao ne bi propao. Jedini koji je video potencijal u piću bio je trgovac Ejza Kendler iz Atlante koji je posle Pemperove smrti postao jedini vlasnik Koka-kole. Dana 29. januara 1890. je osnovao Koka-kola kompaniju.[2] Danas je to jedna od najvećih američkih kompanija čiji je ugled i popularnost poznat širom sveta.
Recept za koka-kolu se i danas čuva u strogoj tajnosti,[3] a koka-kola se prodaje u preko dvesta zemalja sveta.[4] Sastojci koka-kole su gazirana voda, fruktozno-glukozni sirup ili šećer, kofein, fosforna kiselina, karamel boja i prirodne arome (biljni ekstrakti) čija je tačna formula tajna. Pretpostavlja se da u arome spadaju ekstrakt vanile i eterična ulja narandže i cimeta.
Istorijsko poreklo iz 19. veka
urediPukovnik Konfederacije Džon Pemberton, ranjen u Američkom građanskom ratu i zavisnik od morfijuma, takođe je diplomirao medicinu i započeo je potragu za pronalaženjem zamene za problematičnu drogu.[5] Godine 1885, u Pembertonovoj Eagle Drug and Chemical House, njegovoj apoteci u Kolumbusu, Džordžija, on je registrovao Pembertonov francuski vinski tonik za nerve.[6][7][8][9] Pembertonov tonik je možda inspirisan zapanjujućim uspehom Vina Marijanija, francusko-korzikanskog vina od koke,[10] ali njegov recept je dodatno uključivao afrički orah kola, izvor kofeina za piće.[11] Špansko piće pod nazivom „Kola koka“ predstavljeno je na takmičenju u Filadelfiji 1885. godine, godinu dana pre zvaničnog rođenja Koka-kole. Prava za ovo špansko piće kupila je Koka-kola 1953. godine.[12]
Godine 1886, kada su Atlanta i okrug Fulton usvojili zakon o zabrani, Pemberton je odgovorio tako što je razvio Koka-kolu, bezalkoholnu verziju Pembertonove francuske vinske koke.[13] Ona je reklamirana kao „Koka-kola: piće za umerenost“, što je privuklo mnoge ljude jer je pokret za umerenost uživao široku podršku u to vreme.[14] Prva prodaja bila je u Jakobovoj Farmaciji u Atlanti, Džordžija, 8. maja 1886,[15] gde se prvobitno prodavala za pet centi po čaši.[16] Sodne fontane u apotekama bile su popularne u Sjedinjenim Državama u to vreme zbog verovanja da je gazirana voda dobra za zdravlje,[17] a Pembertonovo novo piće se plasiralo i prodavalo se kao patentirani lek, pri čemu je Pemberton tvrdio da je lek za mnoge bolesti, uključujući zavisnost od morfijuma, loše varenje, nervne poremećaje, glavobolje i impotenciju. Pemberton je objavio prvu reklamu za piće 29. maja iste godine u časopisu Atlanta Journal.[18]
Dizajn
urediLogo
urediLogo ovog pića dizajnirao je Frenk Robinson knjigovođa i poslovni partner Džona Pembertona.[19]
Flašica
urediKoka-kola se 1894. prodavala u huthinson bocama. Flašica sa konturama je dizajnirana 1915. i postala zaštitni znak Koka-kole a 2015. godine je obeležila sto godina od kada se koristi. Prve povratne flašice su proizvedene 1916. a nepovratne koje nisu mogle ponovo da se pune 1961.[20]
Konkurencija
urediNajveća konkurencija Koka-kole na američkom tržištu je Pepsi. Na svetskom tržištu u ostalim zemljama odnos ovih dva pića je 4:1 u korist Koka-kole.
Reklama
urediPrva reklama Koka-kole je objavljena u lokalnim novinama 29. maja 1886. godine, čiji je slogan bio Ukusna, osvežavajuća, uzbudljiva (engl. Coca-Cola Delicious! Refreshing! Exilarating!). Prva reklama sa polarnim medvedima objavljena je u Francuskoj 1922. dok se Deda Mraz pojavljuje prvi put 1931. godine i do danas ostaju poznata lica koka-kole.
Zanimljivosti
urediKompanija Koka-kola je dva puta bila u mogućnosti da kupi Kompaniju Pepsi-ko, međutim čelnici kompanije su mislili da Pepsi nema budućnost i da bi samo uzalud potrošili novac. Takva odluka Koka-kole je danas primer mnogim velikim kompanijama da ne potcenjuju male konkurentske proizvođače.[21]
Vidi još
urediReference
uredi- ^ „The Chronicle of Coca-Cola”. Arhivirano iz originala 17. 09. 2013. g. Pristupljeno 16. 02. 2017.
- ^ „Legendarna Coca Cola boca proslavlja 100. rođendan”. hiperion.rs. Arhivirano iz originala 29. 04. 2015. g. Pristupljeno 19. 2. 2017.
- ^ „Izmešten tajni recept Koka-kole”. blic.rs. Pristupljeno 17. 2. 2017.
- ^ „Otkrivena tajna formula Koka-kole”. blic.rs. Pristupljeno 17. 2. 2017.
- ^ Richard Gardiner, "The Civil War Origin of Coca-Cola in Columbus, Georgia," Muscogiana: Journal of the Muscogee Genealogical Society (Spring 2012), Vol. 23: 21–24.
- ^ „Coca-Cola Inventor was Local Pharmacist”. Columbus Ledger. Arhivirano iz originala 11. 5. 2011. g. Pristupljeno 13. 3. 2011.
- ^ „Columbus helped make Coke's success”. Columbus Ledger-Enquirer. 27. 3. 2011. Arhivirano iz originala 10. 11. 2012. g. Pristupljeno 12. 8. 2012.
- ^ Patent Office, United States (1886). Annual Report of the Patent Office, 1885. Pristupljeno 26. 4. 2014.
- ^ „pemberton_1.jpg”. Arhivirano iz originala 8. 9. 2013. g. Pristupljeno 26. 4. 2014 — preko columbusstate.edu.
- ^ Pendergrast, Mark (2000). For God, Country and Coca-Cola . Basic Books. str. 25. ISBN 978-0-465-05468-8.
- ^ Blanding, Michael (2010). The Coke machine : the dirty truth behind the world's favorite soft drink . New York: Avery. str. 14. ISBN 9781583334065. OCLC 535490831.
- ^ „Spanish town claims origins of Coca-Cola”. USA Today. Arhivirano iz originala 2. 3. 2020. g. Pristupljeno 8. 6. 2020.
- ^ Hayes, Jack. „Coca-Cola Television Advertisements: Dr. John S. Pemberton”. Nation's Restaurant News. Arhivirano iz originala 6. 1. 2007. g. Pristupljeno 21. 1. 2007.
- ^ Eschner, Kat (29. 3. 2017). „Coca-Cola's Creator Said the Drink Would Make You Smarter”. Smithsonian Magazine (na jeziku: engleski). Smithsonian. Arhivirano iz originala 14. 8. 2019. g. Pristupljeno 7. 10. 2019. „So Pemberton concocted a recipe using coca leaves, kola nuts and sugar syrup. "His new product debuted in 1886: 'Coca-Cola: The temperance drink,'" writes Hamblin.”
- ^ The Coca-Cola Company. „The Chronicle Of Coca-Cola”. Arhivirano iz originala 17. 9. 2013. g. Pristupljeno 7. 1. 2013.
- ^ Harford, Tim (11. 5. 2007). „The Mystery of the 5-Cent Coca-Cola: Why it's so hard for companies to raise prices”. Slate. Arhivirano iz originala 14. 5. 2007. g. Pristupljeno 12. 5. 2007.
- ^ „Themes for Coca-Cola Advertising (1886–1999)”. Arhivirano iz originala 3. 3. 2007. g. Pristupljeno 11. 2. 2007.
- ^ Pendergrast, Mark (2000). For God, Country and Coca-Cola . Basic Books. str. 32. ISBN 978-0-465-05468-8.
- ^ „The Coca-Cola logo story”. coca-cola.co.uk. Arhivirano iz originala 10. 03. 2017. g. Pristupljeno 17. 2. 2017.
- ^ „Staklene boce Coca Cole idu u povijest”. jatrgovac.com. Arhivirano iz originala 20. 02. 2017. g. Pristupljeno 19. 2. 2017.
- ^ „KOKA KOLA VS. PEPSI: BITKA ZA POTROŠAČE”. kulturkokoska.rs. Pristupljeno 17. 2. 2017.
Literatura
uredi- Poundstone, William (1983). Big Secrets. William Morrow and Company. ISBN 978-0-688-04830-3.
- Allen, Frederick. Secret Formula: How Brilliant Marketing and Relentless Salesmanship Made Coca-Cola the Best-Known Product in the World. New York: Harper Business, 1994.
- Blanding, Michael. The Coke Machine: The Dirty Truth Behind the World's Favorite Soft Drink. New York: Avery, 2010.
- Elmore, Bartow J. "Citizen Coke: An Environmental and Political History of the Coca-Cola Company," Enterprise & Society (2013) 14#4 pp. 717–731 online
- Foster, Robert (2008). Coca-Globalization: Following Soft Drinks from New York to New Guinea. New York: Palgrave Macmillan.
- Hamblin, James (31. 1. 2013). „Why We Took Cocaine Out of Soda”. The Atlantic. „When cocaine and alcohol meet inside a person, they create a third unique drug called cocaethylene.”
- Hays, Constance L. The Real Thing: Truth and Power at the Coca-Cola Company. New York: Random House, 2004.
- Kahn, Ely J., Jr. The Big Drink: The Story of Coca-Cola. New York: Random House, 1960.
- Louis, Jill Chen and Harvey Z. Yazijian. The Cola Wars. New York: Everest House Publishers, 1980.
- Oliver, Thomas. The Real Coke, The Real Story. New York: Random House, 1986.
- Pendergrast, Mark. For God, Country, and Coca-Cola: The Unauthorized History of the Great American Soft Drink And the Company That Makes It. New York: Basic Books, 2000.
- Isdell, Neville. Inside Coca-Cola: A CEO's Life Story of Building the World's Most Popular Brand. With the assistance of David Beasley. New York: St. Martin's Press, 2011
Spoljašnje veze
uredi- Zvanični veb-sajt
- coca-cola.rs
- Kinescope of a live 1954 TV commercial for Coca-Cola (Internet Archive)
- Coca-Cola Advertising History Архивирано на сајту Wayback Machine (7. мај 2010)
- The Contour Bottle
- Coca-Cola: Refreshing Memories — slideshow by Life magazine
- China Advisory: Avoiding the Wax Tadpole – Effective Chinese Language Trademark Strategy Chinese language trademark for Coca-Cola